Kruiszwinbikkels in de leer bij het kooikerambacht

In 2023 kregen wij Kruiszwinbikkels van Chris van der Vliet (boswachter en kooiker van Eendenkooi ’t Zand) een uitdagende klus. We mochten een Kooikerhuis bouwen. Prutser Cor bouwt een huis? Het moet niet gekker worden, zie mijn blogverslag ‘In de leer voor bouwvakker….’.

Hier bleef het niet bij. De eendenkooi moest gerenoveerd worden. Na het vernieuwen van de beschoeiingen mochten wij in 2025 meehelpen om de vangpijpen te herstellen. Vangpijpen zijn smalle watergangen die vanaf de kooiplas naar buiten toe lopen en steeds smaller worden.  Deze pijpen eindigen in het vanghokje, waar de eenden worden gevangen.

De laatste klus was voor ons: het vernieuwen van de vier vanghokken en het makhok. Uiteraard onder auspiciën van opperbikkel Pim is deze week de laatste vanghok afgetimmerd. Vanaf maart tot juli waren we bijna elke vrijdag bezig met het vernieuwen van het makhok en de vier vanghokken.

Het verslag van het proces wordt o.a. door Merijn (en soms Pim) gemaakt en op Facebook met foto’s, filmpjes en snedige teksten gezet. Een selectie van deze berichten hieronder:

20 maart:

De makstal afbreken. Een kooiker gebruikt zijn makstal om zijn eigen lokeenden in te houden. Hij maakt die beesten mak/tam en dan kan hij ze gebruiken om de wilde eenden te vangen en te ringen. Het afbreken ging natuurlijk erg rap, iedereen had er zin in. Voor de koffie waren we al een end gevorderd. Koffiedrinken in ons fijne lokaaltje, dat weer erg vertrouwd voelde.

27 maart:

Eerst moesten de palen de grond in, hiervoor had Merijn een palenboor met motor meegebracht, maar dat bleek niet zo goed te gaan, toen maar met mankracht de gaten voorgeboord. Er kwam allemaal technisch spul bij kijken waar alleen de hoofdbikkel verstand van had, maar wij deden ook ons best.

3 april:

Het ging vandaag voornamelijk om de resterende palen te plaatsen, verbindingen tussen de palen maken. Dit ging vlot, maar het is nog niet klaar. Onderkant en bovenkant moesten in de tjet worden gezet, dus ik werd omgetoverd van romanbikkel naar verfsmurf. Tien uur bakkie doen, wij verheugde ons op de buitenlandse lekkernij van Rami, maar die was mislukt. Dus toch appeltaart met slagroom. Ook niet vies. Daarnaast had Nick een heerlijke soort kaas uit Bulgarije meegebracht die ook goed smaakte. Na de koffie verder met de klussen, nu kwam de boswachter bikkel ook af en toe kijken of het vorderde. Het was wel ijzig koud zo recht in de wind. Er moesten nog draadeinden gezaagd worden.

10 april:

Zagen, boren, draden spannen, draadeinden inbrengen, mooi kijken, goed en constructief overleg, plaagstootjes uitdelen en ontvangen, Co bijna in de sloot,  jammer, meten, afschrijven, bijna goed soms. Na de koffie togen weer de kooi in om verder te gaan met…. je raadt het al…. De laatste draadeinden erin en hier en daar een schoor aanbrengen en OEPS het is tijd.

25 april:

De bikkels opgedeeld in groepen: De poortgroep die de entree deur naar het makhok voor hun rekening namen. Een groep die de tegels rondom het slootje maakten. En de dakgaas ploeg. Na de koffie werd de gaasploeg opgedeeld in een bovengrondse en maaiveld groep. Er werd lekker gespit, getimmerd, gedacht en overleg gepleegd.

8 mei:

De in rotte van 3 marcheren naar de werk plek en terug ging subliem en die kleine exercitie met onze schep over de schouder ging ook vlot. Dus dat moeten we er maar in houden. Ik vond jullie veel opgewekter als anders. Waar dat aan ligt kan ik nog niet ontdekken. Afijn we hebben goed, heerlijk en perfect gewerkt en daar gaat het om.

15 mei:

Er konden weer nieuwe rietmatten worden gemaakt. Aan het wakhok moest nog het een en ander gebeuren, dus daar is Perry naartoe gegaan. Voor het rietmatten maken heb ik onze crack Cor er naartoe gestuurd met 2 helpers, Rami en Niek. Bij het bouwen van de nieuwe vangkooien heb ik technische bikkels neergezet : Kees, Ab en Theo. Hans was er weer om de vergeten taakjes uit te voeren. En ik had het algehele overzicht. Nog even een nootje aan de hoofdbikkel en boswachterbikkel, we missen jullie totaal niet…

23 mei:

Vandaag drie projecten uitgekozen. 1-ste project was eerste vangkooi af te maken. Tweede project een volledige rietmat gereed te krijgen en als laatste de mak-kooi gereed te krijgen. De Bikkels, goed met hout, Kees en Theo deden het vanghok. Onze buitenlandse werknemers, onder leiding van Co storten zich op de rietmat en Perry en Ab bemoeide zich met de mak-kooi. Hans zoals gewoonlijk, manusje van alles. Ik had de leiding, hoefde dus niets te doen. Ook hebben Ab, Perry en Kees onze tractor uit Tempo-doeloe weer aan de praat gekregen en zij hebben gezamenlijk een op te knappen vanghok uit de eendenkooi naar voren gehaald.

5 juni:

Ab en Theo hebben een tweede vanghok afgekregen en de rest heeft zich gebogen over een houtstelling achter het kooiker-huisje. De aanvang van die stelling is gerealiseerd. Er werd kameraadschappelijk gewerkt in een goede sfeer. Dus ik twijfel eigenlijk of die drie afwezigen nog terug moeten komen. Wat ons ook opviel was dat onze bikkel-boswachter nog niet terug was van vakantie. Zal in Zweden wel op de horens van een eland zijn beland.

19 juni:

We waren deze keer met 6 bikkels, de rest was weer op vakantie. De hoofdbikkel ging samen met Theo en Rami weer een vanghok renoveren. Co en ik gingen samen naar het kooikerhuisje om het houthok daarachter af te maken. Hans ging weer door met het uitzoeken van zijn schroefjes. In het bos was het goed toeven dus zijn Co en ikke daar lang gebleven. Na de koffie weer iedereen terug naar zijn werkplek om de spullen af te maken. Iets voor twaalf waren Co en Ik klaar met het houthok, Hans klaar met het uitzoeken van zijn schroefjes, maar jammer genoeg de hoofdbikkel met zijn kornuiten niet klaar met het vanghok.

27 juni:

De vroege Bikkels waren natuurlijk al om 8 uur begonnen met het opruimen van buizen, pvc en overig spul en de anderen het afmaken van het 3de vanghok, alles in een tropischklimaattempo. Heel lang in de schaduw van het instructielokaal in combinatie met een landerig windje was het goed vertoeven. Om 11uur was het zover, het 3de vanghok kon naar zijn plaats. Perry, onze exper op het starten van de trekker deed vele pogingen om het vehikel  aan de praat te krijgen… Onze bosbikkel gaf een kleine ruk aan het starttouw en jawel daar was het bekende geluid. Dan maar onze Ap de trekkertechneut, de bougie…? Ding eruit en goed gekeken maar dat was het niet. Benzine? Jawel daar gingen het hele spul. Op naar de vang pijp. Ding op z’n plek, soppie zwarte verf erover en wegwezen.

11 juli:

Het laatste vanghok moest gemaakt worden. Hout verzamelen en zagen boren en schroeven eruit en weer erin. Perry ging aan de gang met het vernieuwen van het valluik. Co, Niek en ondergetekende verdiepten zich in de maatvoering en opbouw van het nieuwe vanghok. Alle bruikbare hout werd uit de opslag getoverd. Net genoeg om het hok af te maken. Maar helaas was de morgen te kort.

13 juli:

Vanmorgen met z’n vijven het vanghok afgemaakt en in de verf gezet. Ook onder leiding van Cor onze chef boom al het hout van de vier oude vanghokken opgezaagd gereed voor de kachel van Chris en Eef voor de komende winter. Ook Merijn zijn oude autootje zat lekker vol hetgeen twee beurten appeltaart kost…

Wat gebeurt er achter de schermen van een eeuwenoude eendenkooi? In deze prachtige video zie je kooiker Chris van der Vliet en vleermuizenkenner Jan Boshamer en de geschiedenis van de verborgen natuurparel Eendenkooi ’t Zand.

Overlijden Kruiszwinbikkel Dick van Breda

Vorig jaar wisten we al dat onze bikkel Dick van Breda erg ziek was. Op 9 juli is Dick overleden en dinsdag konden we in het kerkje Samenvaart afscheid van hem nemen.

Zo stelde Dick zich voor in ons jubileumboekje: Getrouwd met Meggelien en we hebben 2 dochters (Mara en Sanne). Ik was druk bezig met klussen in de huizen van onze dochters. Totdat er in mei 2025 kanker geconstateerd werd. Momenteel doe ik niet veel anders dan thuis zijn, puzzelen en kuren ondergaan,  in de hoop dat me nog wat meer tijd gegeven wordt. Geen vrolijk verhaal, maar het hoort wel bij het leven en dat is nog steeds de moeite waard. Geen idee hoe lang ik erbij bij de bikkels ben, maar de vrijdagochtend is een vast feestelijk ritueel geworden. Over de periode voordat het Kruiszwin in 2012 geopend werd: De ontwikkeling heeft aardig wat voeten in de aarde gehad. Voor die tijd was er sprake van dat het gebied mede ingericht zou worden als agri-business gerelateerd bedrijventerrein. Er werd een comité opgericht van 6 actieve buurtbewoners. Mijn vrouw en ik zaten hierin. We maakten bezwaar tegen dit plan omdat we bang waren dat een bedrijventerrein een negatieve impact zou hebben op onze leefomgeving (uitzicht) en de natuurwaarden rond het Kruiszwin. We hadden de tijd mee…de planvorming werd vertraagd en uiteindelijk is het een prachtige gebied geworden. Hoe tof is dat ik later als gepensioneerde op dat land kon meewerken!

Samen vrijdags met (buur)mannen bikkelen, smikkelen (appeltaart) en lekker buiten werken in de natuur. een hechte groep! We zijn betrokken op elkaar…een paar maanden geleden repareerden de bikkels ons terras aan het water. Ik kon het zelf vanwege mijn ziekte niet meer doen. Maar zij waren er en repareerden het terras, zodat we daar nu weer heerlijk kunnen zitten en uit kunnen kijken over ‘t Kruiszwin. Zowel dat uitzicht als de bikkels die samen bikkelen en elkaar helpen. Dat zijn de mooie dingen van het leven.

Dick heeft gelachen, gehuild, genoten, geklust, gebouwd, gehoopt, geloofd, gepuzzeld, gegeven, gehouden van, grootse indruk gemaakt. Bedankt Dick je bent een echte bikkel!