‘Jullie worden gevraagd mijn collectie uit te dunnen. Eerst begin ik met de voorbereidingen. Stofjassen, mondkapjes en plumeau meenemen want de boeken hebben jarenlang stilgestaan en zijn nooit afgestoft’. Een mail van Arnold Bontjes die afstand wil doen van een groot deel van zijn Science Fiction boeken. Zou er nog wat bij zitten? Mijn buurman Louis is ook een liefhebber van dit genre, samen gingen we er vrijdag 13 november heen.
Nou is het bezoeken van het huis van Arnold en Greetje aan de Meerweg al een avontuur op zich. In het pittoreske huisje wonen ze al dik 50 jaar en bij onze komst waande we ons direct in de jaren tachtig.
Eind jaren zeventig maakte ik kennis met Science Fiction boeken. De vriend van mijn zus Loek was ook een liefhebber en gaf een lijstje met tips, o.a. Jack Vance ‘Tschai, de waanzinnige planeet’. Een gouden tip, want nog altijd is dit mijn lievelingsboek van de schrijver Vance (naast de vijf Duivelsprinsen boeken).
Voordat we aan de koffie konden gingen bij Arnold moest hij eerst ruimte maken. ‘Eerst deze vijf dozen boeken inladen, anders is er geen plaats om te zitten’. Dachten we een aantal pareltjes te scoren, krijgen we dik honderd boeken mee… Het is nog maar een fractie van de rest. ‘Niet alles gaat weg, de boeken van Jack Vance hou ik voorlopig’. Tijdens de koffie ging het vaak over de oude koeien. ‘Over dat oude lijk dat ze op de maan vonden’. Arnold bedoelde het boek ‘Ruïnes op de maan’ en feilloos weet ik de schrijver: James Patrick Hogan. Geweldig verhaal, moet ik ooit nog een keer lezen!
Louis en ik verdelen de buit, allebei de helft en over een maand ruilen we. Hoewel Brigit wat moeite heeft met die stoffige boeken, mogen er drie dozen onder de bank staan. Een herkenning uit vroeger tijden. Vier boeken van Felix Thijssen. De voorlopers van ‘De spelers van Magelaean’, over Arne Sterzon. Een liefhebber werd ik van deze Nederlandse schrijver Thijssen en ontdekte later ook de fantasy boeken van Wim Gijsen (lijkt op Vance).

Als jongen van twintig was ik behoorlijk fanatiek geworden in SF boeken lezen en verzamelen. Prachtig vond ik ook de futuristische boekomslagen. Ik kocht boeken met tekeningen van Roger Dean. De mooiste platen kregen een plekje in m’n slaapkamer of in het kantoor van mijn vader.

Toen ik als vrijgezel in 1981 op groepsreis vakantie naar Joegoslavië ging, had ik al aardig wat boeken verslonden. George Orwell ‘1984’, later de film en LP van Rick Wakeman. Zo ook de Duin cyclus van Frank Herbert die later ook verfilmd werd. Op die vakantie trof een meisje die al wat ouder was en mij bewonderde dat ik dit soort goede boeken las. Niet gek dat ik daarom in de verkeringstijd met Brigit, haar de boeken van Jack Vance probeerde te slijten. Ze vond ze mooi maar soms zo verschrikkelijk langdradig…

Om ons huis niet helemaal vol te stoppen met boeken, heb ik inmiddels al flink wat van mijn SF voorraad afstand gedaan. In de lundia kast staan nog 4 schappen gevuld met hoofdzakelijk Jack Vance boeken. Op Wikipedia staat alles over hem. Als eerbetoon aan zijn werk verscheen in 1994 een boekje ‘Vancextasy’.
Vertaalster Annemarie van Ewijck noemde hem ‘de grote illusionist’. Waarom vinden lezers zijn werk zo leuk, fijn en spannend? thema’s zijn vaak ernstig: slavernij, suppressie, wraak, kinderarbeid- en misbruik, verraad, hebzucht en moord. Ook schuwt hij het vermelden van demonen, magiërs, magie en tovenarij niet. Naast een goed verhaal trekt zijn ouderwetse uitvoerige beschrijvingen van cultuur, mensen of eten: ‘kroketten in zoete gelei, geroosterde staven wit merg, klompjes grijs zeevlees’.

Een mijmering in zijn boek ‘De huizen van Iszm’: Iedere seconde van het bestaan is een nieuw wonder. Bezie de talloze varianten en mogelijkheden die ons iedere seconde te wachten staan. ‘Paden naar de toekomst’: Wij kiezen er slechts één van. Wie weet waar de andere gaan? Dit is het eeuwige wonder: de magnifieke onzekerheid van de volgende seconde, terwijl het verleden een gestaag afrollend tapijt van onthulling is. Vanwege onze bruiloft in 1985 kreeg het plekje in kerkboekje ‘ter overweging’….

Uit voorzorg om me niet te vervelen op fietstrektochten gaat er altijd een dun boek van Jack Vance mee. Immer reizen kan in je hoofd maar ook met een goed boek. Op de voorkant van mijn favoriet ‘Tschai’ staat een prachtige hoofd van een man. Rechts staat een beeld wat me hieraan doet denken. Dit kunstwerk gemaakt door Marieke van Leeuwen uit Nije Beets staat nog op mijn verlanglijstje. Wanneer ik volgend jaar weer kampeer in hun tuin, neem ik me voor dit mooie beeld te kopen….
Handig om op internet te lezen waar een SF over gaat, zie NCSF boekrecensies, bijvoorbeeld over de volgende Jack Vance boeken:
Tschai (recensie Jos Lexmond): Als nr. 67 van de SF reeks van Meulenhoff verscheen Tschai. De waanzinnige planeet in 1973. Het was vanaf dat moment het beste SF avonturenverhaal wat ik ooit las. Nadat zijn ruimteschip is neergestort begint het avontuur voor Adam Reith. Samen met de nomade Traz en de Dirdirmens Ankhe at Afram Anacho gaat hij op zoek naar een ruimteschip om naar de aarde terug te kunnen keren. Gezamenlijk beleven ze avontuur op avontuur tussen de buitenaardse rassen, de Chasch, de Wankh, de Dirdir en de oorspronkelijke bewoners van Tschai, de Pnume en de Phung. Dit tegen een waanzinnige achtergrond van buitenaardse landschappen en alle slimme en smerige trucks die die aliens maar kunnen verzinnen.
Jos vervolgt (en ik sluit hierbij aan): uiteraard heb ik daarna nog vele andere meer dan goede en zelfs geweldige boeken en verhalen in de Fantastieke sfeer gelezen (waaronder natuurlijk al het andere waanzinnige werk van Vance) en genoten, maar ik kan met een gerust hart zeggen dat Tschai, het eerste gigantische verhaal was dat me flabbergasted achterliet en dat gevoel, dat blijft. Telkens als ik Tschai opnieuw tot me neem, komt dat zelfde gevoel weer tot me. Meer dan vijftig jaar geleden begon dat en voordat het zestig jaar geleden is, hoop ik Tschai nog wel een of twee keer gelezen te hebben. Nog nooit gelezen… nu dan toch maar eens doen. Maar wel oppassen, je verslaafd jezelf, net als ik, voor het leven!!!
Maske: Thaery (recensie Jos Lexmond): Huize Droad, is gelegen op de Noordwestpunt van Glentlin en volgens de starre overdrachtswetten van Thaery, zou de oudste zoon Trewe op den duur alle bezittingen van de Droads erven. Voor Jubal had de toekomst slechts weinig te bieden op Huize Droad. Daarom begon hij ongeduldig en gedeprimeerd aan zijn Yallow. Na allerlei activiteiten, waarbij hij zich dienstbaar maakte aan de gemeenschap, zwierf hij steigers reparerend, zand zevend, aangespoeld drijfhout en zeewier verbrandend, heggen snoeiend en hariahkruid uit de weilanden trekkend door de dertien gouwen van Thaery. Nadat hij ter nauwe nood overleefd van een ongeluk gaat hij op zoektocht naar de dader. Geen enkel middel schuwend om de dader, die hem voor dood achterliet, op te sporen en te berechten. Echter… er spelen grotere belangen mee en een en ander is niet zo gemakkelijk als het er in eerste instantie uit ziet. Prachtig verhaal en ook rijk aan details. Ook de conversaties tussen verschillende personen zijn hilarisch. Tussen de functionarissen van de Betrouwbare Vergeldingsmaatschappij die Jubal Droad een bestraffing moeten geven, hebben mij zo doen schaterlachen. Dit soort verhalen zijn tijdloos en kan je er, mijns inziens, over vijftig jaar nog steeds van genieten.
‘Nachtlamp’ (recensie Jos Lexmond): Jack Vance schreef het verhaal in 1995 toen hij reeds volledig blind was. Dat is dus helemaal een staaltje van zijn kunnen ten top. Je moet het allemaal toch maar in je hoofd houden. Misschien is dit fantastische avontuur precies daardoor ook zo gedetailleerd en kleurrijk geworden? Wie zal het zeggen… Het feit is dat de zoektocht van de jonge Jaro Fath naar zijn afkomst voor Vance een gelegenheid was om weer eens alle registers open te trekken en ons in een schrijfstijl die duidelijk voortvloeit uit die van ‘De Kronieken van Cadwal’ te trakteren op een wilde rit door zijn verbeelding. De kinderloze Fath’s adopteren Jaro en nemen hem mee naar hun thuiswereld waar hij in betrekkelijk rust kan opgroeien tot een knappe en intelligente jongeman. Na verloop van tijd ging Jaro een neiging tot ingekeerdheid ontwikkelen die zijn ouders bezorgd maakten. Uiteindelijk besluit Jaro dat jij ruimtevaarder wil worden en uit wil gaan zoeken wat er precies met hem aan de hand is.
De Domeinen van Koryphon (recensie Jos Lexmond): Een verhaal vol met exotische wezens met hun intriges en geheimen op een prachtig gecomponeerde wereld. Doe mij maar een domein als Huis Morgenwake, zou ik haast zeggen. Vooral ook omdat het voor mij als een nieuwe ‘Vance’ voelde, heb ik van ‘De domeinen van Koryphon’ weer meer dan uitbundig genoten.
De Zoon van de Boom & De Huizen van Iszm (recensie van Jos Lexmond): Thema beide boeken: Bomen en komen uit de vijftiger jaren. ‘De Zoon van de Boom’ gaat over Joe Smith, een jonge man van de Aarde, die zijn rivaal Harry Creath door de hele Melkweg heen achtervolgd, en uiteindelijk op Kyril strandt. Het is een wereld met vijf miljoen boeren, twee miljoen druïden en een hele grote Boom, die twintig kilometer omhoog reikt, tot in de stratosfeer en vereerd wordt als godheid. Om geld te verdienen voor zijn volgende reis neemt hij een baan aan als monteur bij de Districtsthearch. In ‘De Huizen van Izm’ hebben de mensachtige Iszics in de loop van duizenden jaren ontwikkeld tot meester botanici en beheersen de kunst van het genetisch ontwerpen van de vermaarde levende huizen van Iszm. Het zijn semi-intelligente bomen waaraan comfortabele woonpeulen groeien. Ze zijn de oplossing van het huisvestingsprobleem van de gehele Melkweg. Aile Farr, een bezoeker van de Aarde, wordt ervan verdacht een vrouwelijk huis te willen stelen.
Jack Vance boeken overzicht
Tschai, de Waanzinnige Planeet: 1. Een stad vol Chasch, 2. Onder de Wankh, 3. De Dirdir, 4. De Pnume
Durdane: 1. De Anome, 2. De Roguskhoi, 3. De Asutra

Alastor serie: 1. Trullion: Alastor 2262, 2. Marune: Alastor 933, 3. Wyst: Alastor 1716
De Duivelsprinsen: 1. De Sterrekoning, 2. De moordmachine, 3. Het paleis van de liefde, 4. Lens Larque, 5. Het boek der dromen

De Stervende Aarde: De Ogen van de Overwereld – Cugel gewroken – Rhialto de Schitterende – Space Opera (De Wonderlijke Reis van de Phoebus) -Grote Planeet – Spelevaren op Grote Planeet (Circuswereld) – De wonderbaarlijke avonturen van Magnus Ridolph – Het Laatste Kasteel – Blauwe wereld – De domeinen van Koryphon – De drakenruiters – De Huizen van Iszm – De man van Zodiac – De talen van Pao – Emphyrio – Het Eeuwige Leven – Maske: Thaery – Nachtlamp – Slaven van de Klau – Space opera (Spelen varen op Grote Planeet) – De Lokkende Verte – De Wilde Vaart

De Kronieken van Cadwal: 1. Station Araminta, 2. De oude aarde, 3. Throy
Lyonesse: 1. De tuin van Suldrun, 2. De groene parel, 3. Madouc
Verhalenbundels: Alambar – De beste verhalen van Jack Vance – – Magnus Ridolph -De Maanvlinder – De tempel van Han – Morreion – Telek – Zeil 25
Korte, speciale uitgaven: Vancextasy – De Wereldbedenker – Slaven van de Klau – Zeil 25 – Chateau d’If – De Kokod-krijgers – De vijf gouden banden – De zoon van de Boom – Slaven van de Klau – De machines van Maz

