Woestijn van het Koegras

Het stokpaardje van Frans van het arboretum: ‘De Noordkop is de Sahara in bomenland’. Ik ben het helemaal met hem eens. M’n bomenclub zorgt ervoor dat er miljoenen bomen bijkomen. Woensdag worden er weer 392 zaailingen in het golfpark Ooghduyne geplant, allemaal geoogst uit het bos van zorgpark Noorderhaven. In de jaren zeventig stond hier (het woestijn van het Koegras) nog geen enkele boom.

Diezelfde Frans kwam 50 jaar regelmatig in Noorderhaven en was benieuwd of er al bomen stonden in zijn Sahara. Toevallig is zijn zwager Peter de groene man van het golfpark. Dinsdag kwam hij langs terwijl ik met Peter de zojuist geoogste Zwarte elzen op de aanhangwagen laad. Frans is in z’n nopjes ‘prachtige natuur hier, het is hier toch nog goed gekomen’.

Voor het vijfde jaar organiseer ik in Noorderhaven een oogstdag voor MeerBomenNu. Normaal spitten we voor de uitdeeldagen of wordt een gedeelte gelijk meegenomen. Dit keer wilde de afnemer (golfpark Ooghduyne) de hele oogst meenemen. ‘Alles meenemen mag, maar helpen jullie dan ook met spitten?’. Ja hoor, daar kwamen dinsdag tien mannen van de golfclub, samen met vier van ons en één vrouw (topper Hanneke) konden we aan de slag. Bij de vijver van het Beleefbos starten we met het weghalen van de Zwarte Elzen. In een kwartiertje gefikst, waarna we konden struikroven in het bos.

De krant had ook lucht gekregen van ons nobele werk. Tijdens de koffiepauze werden de foto’s gemaakt en maakten we kennis met verslaggever Jan. ‘Kunnen we even ergens rustig zitten, zodat jullie de vragen kunnen beantwoorden?’. Er volgt een leuk gesprek (en dag erop een nog leukere pagina) en opnieuw drinken we koffie. Na een uur kletsen komen Peter en ik weer terug bij de spitters die niet stil hebben gezeten.

‘Goed werk mannen, we gaan nu de struiken en bomen op soort leggen en dan is klus geklaard’. Peter geeft later het volgende oogstresultaat door: esdoorn 21x, sleedoorn 18x, zwarte els 37x, veldesdoorn 18x, iep 184x, hulst 3x, olijfwilg 2x, meidoorn 46x, es 24x, lijsterbes 39x. Totaal dan 392 stuks.

De ontmoetingen van oude bekenden, de voordelen van het op pad gaan. Mijn oud-collega Carla Smit werkt bij de PR van Noorderhaven, ze was door de krant gebeld en dronk gezellig theetje mee. Wiebrand Top duelleerde ik vaak met de Kneesloop, deze oud-directeur van Noorderhaven helpt nu mee met oogsten.

Thuisgekomen duik ik op internet in de historie. In de jaren zestig werd op een ca. 84 hectaren groot gebied in de Koegras-polder het zorgcentrum Noorderhaven aangelegd. Het lag toen afgezonderd van andere woonkernen aan de rand van gemeente Den Helder. Het werd aangelegd als parkachtig gebied met veel groen en vijvers’.

Polder het Koegras werd in 1817 doorgelegd (polder Anna Paulowna in 1846) en is mede gevormd voor kustbescherming. Hierna bestond de polder uit nog overwegend zandvlakten met hier en daar stuifduinen en met laagten waar de vegetatie tot ontwikkeling kwam. De dominee-dichter-hoogleraar Nicolaas Beets noemde in zijn verhaal Teun de Jager de polder ‘de woestijn van het Koegras’. Het landschap was te vergelijken met het strand. Na de inpoldering werd het ingeplant met helmgras, het houden van schapen was de enige activiteit. Door gebruik te maken van kunstmest heeft men deze gronden vruchtbaar kunnen maken en kwam de veehouderij tot ontwikkeling.. Hoewel het gebied wordt aangeduid als polder, wordt het niet bemalen. Als het polderwater hoger staat dan het water in het Noordhollands Kanaal wordt het geloosd op het kanaal.

Een tweetal kaartjes van Koegras toen het nog woest en leeg was: